3D en virtueel bouwen moeten verplicht worden voor hele bouwketen

Geplaatst op 26 maart 2009

BIM (Bouw Informatie Model) is de oplossing die maakt dat alle relevante informatie gedurende het hele bouwproces wordt opgeslagen, gebruikt en beheerd in een digitaal (3D) gebouwmodel. Alex de Maesschalck beschouwt in een aantal artikelen of BIM moet worden voorgeschreven bij aanbestedingen, en wat het nut is van de BIM Case weken.

Alex Vermeulen, directeur advies en architecten van de Rijksgebouwendienst gaf op de BIM Case week 2008 aan het voorschrijven van BIM te zien als een middel om de markt te stimuleren. De RGD was sponsor en deelnemer aan de week. Volgens. Vermeulen, wil de RGD nog in 2009 een aantal pilotprojecten starten. Hiermee kan de dienst de opdrachtgever bij uitstek zijn die de markt op sleeptouw neemt. Men is druk doende zich te oriënteren op het met wie, wat, hoe en waarmee je het moet doen. Dit acht ik zeer verheugend nieuws, want overigens blijken te veel opdrachtgevers en opdrachtnemers zich in beginsel te verzetten tegen invoering! De RGD geeft ook terecht aan zeker niet een aanpak als op de BIM Case weken voor te staan. Mijns inziens trachtte men daar het wiel weer uit te vinden en ook nog eens op een minder dan gestructureerde wijze. En dat werkt averechts. Er is reeds voldoende expertise in de markt om een pilot op hoog niveau uit te voeren. Die deskundigen deden echter niet mee aan de BIM-weken. Voorwaarde voor pilots is dat je die expertise bij elkaar brengt en je niet tot het buitenspelzetten van elkaar laat concurreren. Vooralsnog is het verstandig dat opdrachtgevers dwingen tot samenwerking met een geselecteerd team van echte deskundigen en met één centraal gebouwd model en BIM, …tenzij!!!!. Hier zit de crux. Voor een geschiktheidsoordeel van BIM-participanten gaat het erom wie, wat, hoe en waarmee. Nimmer toestaan dat nieuwe 3D/nD-adepten zelf het wiel gaan uitvinden en experimenteren zoals de trial 0x26 error-methode van de BIM Case weken, of zoals die voor de nieuwbouw van het Meander ziekenhuis. Dit geeft anders ellende in het kwadraat! De juiste proceskennis is hier zelfs belangrijker dan ict-BIM deskundigheid.

Expertise
Een uitvraag naar toepassing van BIM sec, of het voorschrijven daarvan, is weinig zinnig. Het gaat slechts om het functioneel definiëren van een minimum resultaat te halen met 3D/nD-applicaties en virtueelbouwen. De mate waarin er intelligentiekoppelingen kunnen en moeten worden gemaakt met het model is namelijk niet eenduidig en hangt ook nog van meerdere factoren af, waaronder bestaande expertise en de doelmatigheid van enige koppeling. Het resultaat op de BIM Case weken zelf zegt niets over wat echt en in een professionele setting mogelijk is, en is dus niet relevant. Met toepassen van de basisapplicatiefuncties kun je reeds het overgrote deel van de voordelen halen. Zeker bij de huidige, beperkte implementatiegraad in de markt, moet buiten het definiëren van een minimum verwacht resultaat, absoluut en buiten discussie worden gesteld, dat adviseurs en aannemers zullen meewerken aan de toepassing van Integraal Ontwerpen en Bouwen, 3D technieken en virtueelbouwen. Voorts dat bij gebleken voldoende deskundigheid, zij dit zelf kunnen toepassen, onder voorwaarde dat hun software applicaties 'compatible' (volgens IFC) zijn met die toegepast voor het centrale model van de opdrachtgever/BIM-project managementpartner, en dat zij zich schikken naar het centrale plan van aanpak en de procedures. Zo eist de opdrachtgever dus een samenwerking met een of meerdere derde personen of bedrijven met de juiste ict-, proces- en managementdeskundigheid en toegerust met de juiste infrastructuur en toepasbare procedures. Op de interactie- en overdrachtwijze tussen de BIM-manager en de overige adviseurs ga ik nu niet in. Een aanbesteding uitschrijven voor werving van de juiste kennis en expertise kan, maar wees kritisch op de werkelijke expertise en capaciteit. Aanbestedingsrechtelijk bestaat er geen probleem bij voorschrijven van 3D-toepassingen en in algemene zin IFC-compatible software, omdat deze aantoonbaar een meerwaarde hebben voor de opdrachtgever. Te meer nog indien, de opdrachtgever samenwerking vereist met derde deskundigen en in beginsel geen niet-3D-ingevoerden uitsluit. Voor de contractvorming is een DNR-contract zonder meer, af te raden. Geïntegreerde contracten en partneringcontracts zijn zinniger. Bovendien zal separaat ook een bijzondere samenwerkingsovereenkomst gesloten moeten worden. Deze moet naast specifieke voorwaarden ook een door de samenwerkende partijen in samenspraak met opdrachtgever en BIM (proces) manager uit te werken plan van aanpak ter zake samenwerking en Supply Chain Management bevatten. Zo'n samenwerkingsovereenkomst is een heel specifieke en cruciale. Laat de opdrachtgever invoering hiervan na, dan wordt onder andere niet erkend dat 3D/nD Design en virtueelbouwen een manifestatie zijn van integraal (integrerend) ontwerpen en bouwen. Bovendien blijft zo de huidige versnipperde ontwerp- en bouwketen in het proces intact. Dit zou een kapitale fout zijn! Bij met name toepassing van geïntegreerde contracten is het achterwege laten van 3D Design en virtueelbouwen uit den boze, vanwege het grotere risico dat de opdrachtnemer loopt, en de behoefte aan toch snel inzicht van een opdrachtgever op meer afstand. 3D Design en virtueelbouwen moeten verplicht worden voor de gehele keten. Dus niet alleen voor het ontwerpteam, maar uit de aard der zaak ook voor de aannemers, anders ondergraaf je direct het integraal haalbare resultaat en het integrale en integrerende denken en doen in de markt. Het is bovendien geenszins vanzelfsprekend dat de aannemer zijn prijs laat zakken met een faalkostenmarge, omdat het ontwerp op zich als een BIM wordt aangeleverd. Dit heeft de praktijk reeds uitgewezen. Hoezo dus, op faalkosten besparen? Het kan dus van belang zijn uitvoerende partijen nog tijdens de ontwerpfase erbij te betrekken. Voor de aannemers, leveranciers en productiebedrijven is het van belang dat indien zij niet zelf 3D, BIM en virtueelbouwen kunnen toepassen, zij vooralsnog gefaciliteerd worden door het ontwerpteam. Zij het voor eigen rekening en risico. De opdrachtgever mag de komende pilotjaren best deze flexibele houding aannemen. In beginsel echter kan de uitvoerende opdrachtnemer ook zelf zijn 3D/nD partner en adviseur inhuren, gesteld dat er voldoende capaciteit en deskundigheid voorhanden is. Wij moeten durven de landsgrenzen hiervoor wel open te gooien. De hardnekkige en naar binnen gerichte eigenschap van zelf proberen en experimenteren, want de klant betaalt toch wel, moet doorbroken worden. De staalbouwersmarkt bijvoorbeeld is wel reeds ver 3D-matig geoutilleerd.

(Cobouw, 25 maart 2009).

Terug naar de vorige pagina

Zoeken