Van idee tot wereldstandaard!
geplaatst op: 19-02-2008

"Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg". Een van de uitdrukkingen in de Nederlandse taal die mensen gebruiken om toch vooral niet te veel op te vallen of een "te grote broek aan te trekken"!

De Stichting STABU heeft ruim tien jaar geleden het initiatief genomen om voor Nederland een oplossing te bedenken voor het probleem dat met de computer vastgelegde, getekende informatie van bijvoorbeeld een deur niet gekoppeld kon worden met de informatie van dezelfde deur in de STABU-besteksdatabase of met de kosteninformatie van dezelfde deur van Reed Elsevier. Deze oplossing door één objectenbibliotheek te bouwen, toen nog LexiCon geheten, moest in de Nederlandse markt nog bevochten worden want er waren partijen die vonden dat de bouwprocessen gestandaardiseerd moesten worden in plaats van de definities van de zaken die we in de bouw gebruiken.

Om alle partijen, volgens het Nederlandse poldermodel, op één lijn te krijgen is de vereniging Bouw Afspraken Stelsel (BAS) opgericht, waarvoor alle partijen die een "standaard" op dit gebied beheren zijn uitgenodigd. Binnen BAS is overeenstemming bereikt over de voorgestelde oplossing van één objectenbibliotheek voor de bouwnijverheid. Tegelijkertijd is door STABU met enkele andere besteksorganisaties uit het buitenland de procedure opgestart om de uitgangspunten voor zo'n standaard objectenbibliotheek vast te leggen in een ISO-standaard waarmee het principe wereldwijd is vastgelegd.
Ook ontstond de behoefte om een instructie te schrijven hoe objectenbibliotheken daadwerkelijk opgebouwd moesten worden om ook goed onderling uitwisselbaar te kunnen zijn want in Nederland wilde CROW de objectenbibliotheek voor de weg- en waterbouw opstellen, STABU was bezig met de objectenbibliotheek voor de gebouwen en UNETO-VNI had al veel geld geïnvesteerd in de ontwikkeling van een zeer groot artikelbestand (ETIM).
Deze uitdagingen zijn opgepakt en uitgewerkt met de volgende resultaten. Er is nu een ISO Standaard 12006-3 waarin de uitgangspunten voor objectenbibliotheken in de bouw wereldwijd zijn vastgelegd. Er is een NTA 8611 gepubliceerd die een groot deel van de spelregels voor de verdere invulling van een objectenbibliotheek vastlegt. Bovendien zijn, op aandringen van de Adviesraad Technologiebeleid Bouwnijverheid (ARTB), de initiatieven in de drie bovengenoemde objectenbibliotheken samen met de projecten VISI/COINS, EAN en de Objectenboom van ProRail samengebracht in PAIS waardoor er één sterke infrastructuur voor de informatietechnologie in de Nederlandse bouw gevormd kan worden. De Regieraad Bouw, PSIBouw en nu sinds kort de Bouw Informatie Raad staan nog steeds achter deze ontwikkeling (hoezo Nederland Polderland?).

We zijn er nog lang niet!
Je zou zeggen dat met het voorgaande alle hobbels wel genomen zouden zijn maar helaas is dat niet zo! De gepleegde inspanningen kunnen pas gebruikt worden als de software-applicaties van dezelfde standaarddefinities gebruik gaan maken. Immers, het is de bedoeling dat een bepaald object in een CAD-programma dezelfde definitie heeft als in de STABU-systematiek of CROW-systematiek en dezelfde definitie ook voorkomt in calculatie-, planning-, bestel-, en beheerprogramma's. Dan is uitwisseling van informatie tussen alle betrokken partners in de bouw gewaarborgd en kunnen we met elkaar voor de aanvang van de bouw het project compleet ontwikkelen in een model (BIM). Dit model maakt het mogelijk alle ontwerpdelen voor 100% op elkaar af te stemmen en te optimaliseren om bijvoorbeeld het energiegebruik tevoren te minimaliseren (CO²-uitstoot te verminderen), de planning van de uitvoering te optimaliseren, de informatie automatisch voor beheer- en onderhoud te gebruiken. Kortom BIM heeft de toekomst, maar eerst de standaarden uit-ontwikkelen en implementeren in de bestaande software en data.
De Nederlandse systeemhuizen hebben tot voor kort een afwachtende houding aangenomen of hebben geprobeerd om zelf een "eigen standaard" in de markt te zetten (Kraan, De Twee Snoeken).

Gelukkig is in de CAD-wereld internationaal wel een beweging op gang gekomen. De grote CAD-leveranciers (Autodesk, Bentley, Intergraph, Nemetschek e.d.) werken samen in de Internationale Alliance for Interoperability en zij hebben CAD-uitwisselingstandaard voor de bouw ontwikkeld; de zogenaamde Industry Foundation Classes (IFC's). Deze afkortingen IAI en IFC's zijn nu samengevat onder de nieuwe naam "buildingSMART"

De Stichting STABU heeft eerst zelf, later ondersteund door de Regieraad en Cadvisual via de oprichting van het Benelux-chapter buildingSMART, met deze internationale organisatie contacten gelegd om een relatie tussen hun standaard IFC (property-sets) en de LexiCon (veel completere definities) tot stand te krijgen want dit is de enige manier om de standaardobjectdefinities in de Nederlandse bouw gebruikte CAD-applicaties opgenomen te krijgen.

In principe is de internationale buildingSMART zeer geïnteresseerd om deze zaken te koppelen zodat binnen de IFC alle objectgegevens ook uitgewisseld kunnen worden maar dan alleen als het LexiCon ook een internationale invulling heeft. Dit standpunt was duidelijk maar het antwoord moest nog gevonden worden. Eerst heeft de Stichting STABU internationaal onderzoek gedaan met de vraag of er ergens in de wereld anderen ook met de bouw van een objectenbibliotheek bezig waren en warempel in Noorwegen had men al veel geïnvesteerd in hun objectenbibliotheek BARBi geheten. Na onderhandelingen bleek het mogelijk de resultaten van BARBi en LexiCon te bundelen in één systeem: "IFD Library for buildingSMART". Met deze nieuwe naam werd uitdrukking gegeven aan de intentie om deel uit te maken van een internationale organisatie buildingSMART.

Maar daarmee was er nog geen internationale vulling. Door in Portugal een workshop te organiseren over dit onderwerp bleek dat de autoriteiten op dit gebied in de Verenigde Staten (CSI) en Canada (CSC) direct wilden participeren en andere landen ook zeer geïnteresseerd waren. De Noorse, Amerikaanse, Canadese en Nederlandse partners vormden de IFD Library Group en zijn druk bezig met de verdere uitbouw van de wereldstandaard.

In het onderstaande schema is de recent aangepaste organisatie van buildingSMART aangegeven waarbij de IFD Library Group een duidelijke plaats heeft gekregen.

In januari 2008 heeft de IFD Library Group enkele belangrijke beslissingen genomen inzake het toekomstig gebruik van haar standaard door derden. Deze "open standaard" moet onderhouden en beheerd worden waarmee kosten gemoeid zijn. Dat betekent spelregels voor commerciële exploitatie inzake een redelijke vergoeding voor beheer en onderhoud. De eerste internationale samenwerkingspartners (Sintef Byggforsk en EPM systems) willen al op korte termijn zo'n overeenkomst voor proefprojecten afsluiten. Andere geïnteresseerde landen zullen als "observers" toegelaten worden en afspraken over hun "nationale" invulling kunnen worden gemaakt. Samen met buildingSMART International zal op 7-9 april 2008 een workshop over de IFD Library in Washington voor alle geïnteresseerden wereldwijd worden georganiseerd, gevolgd door presentaties op de internationale buildingSMART bijeenkomst in Stockholm van 14-18 september 2008.

Nederlandse softwarehuizen
Door de oprichting van de afdeling Benelux in buildingSMART en het gezamenlijk investeren in een modelserver wordt naar verwachting de IFC-achterstand snel ingelopen zodat de Nederlandse bouwpartners ook kunnen gaan werken aan het BIM. De recent door Bouwend Nederland georganiseerde BIM caseweek heeft aangetoond dat er grote voordelen bij het gebruik van het BIM te behalen zijn maar dat de weg ernaartoe nog vele goede "standaards" mist. Ook de nieuwe initiatiefgroep "Open Standaarden" geeft aan de IFC als onderlegger voor onderlinge uitwisseling te willen gebruiken.

Zijn we er dan nog niet?
Neen, het moeilijkste komt nog oftewel hoe zorgen we ervoor dat iedereen deze nuttige en zichzelf snel terugverdienende instrumenten gaat gebruiken. De Regieraad Bouw heeft de moeilijke taak om de verhoudingen tussen de bouwpartners te veranderen van "wantrouwen" naar "vertrouwen". De Stichting STABU heeft een product ontwikkeld PIM genaamd (Project Informatie Management systeem) dat het vandaag al mogelijk maakt om de gegevens over een project te koppelen en via het Internet elektronisch uit te wisselen. Deze operatie heet "PIM sala BIM" en is erop gericht alle partijen nu al vertrouwd te maken met uitsluitend elektronische informatie-uitwisseling (die natuurlijk desgewenst afgedrukt kan worden) hetgeen weliswaar de toekomst is maar nu nog ongebruikelijk is. Deze elektronische informatie-uitwisseling over een project vraagt aanpassingen binnen de organisatie van de betrokken partners maar levert zeer grote voordelen op die in termen van behoorlijke kosten- en risicoreductie kan worden uitgedrukt. Meer informatie op de website www.werkenmetpim.nl

We zijn op het pad "van idee naar wereldstandaard" nu zover gevorderd dat er geen weg terug meer is maar de implementatie gaat nu de meeste energie vragen. Gelukkig staat de Stichting STABU met de toegezegde ondersteuning van de professionele opdrachtgevers en de softwarehuizen daarin niet meer alleen.

Voor meer informatie over IFD Library kunt u contact opnemen met ir. R.H. (Radboud) Baayen, projectleider Research & Development STABU.

Auteur: ir. M.L.A.M. van Hezik

Geplaatst in: Cobouw 16-02-2008.

Terug