Nieuws

2711

Blog: Grote kans op tegenstrijdigheden bij meerdere contracten

Geplaatst door Diana Kervel. Dit bericht heeft geen reacties.

ContractEen directievoerder vroeg zich laatst af waarom er, naast een bestek en een UAV-contract en – voorwaarden, ook nog eens een Overeenkomst van Aanneming was afgesloten. “Alles is dus nog eens dunnetjes over gedaan en natuurlijk met tegenstrijdigheden”, zo klaagde hij.
En hij heeft gelijk. Een contract bestaat uit de gemaakte (overeengekomen) afspraken. Doorgaans zal de ene partij, de aannemer, iets gaan leveren, terwijl de andere partij dat gaat betalen.

De afspraken bestaan uit twee delen: hetgene dat wordt geleverd en de randvoorwaarden. De wet laat de partijen echter daarin vrij: een contract is vormvrij; achterop het spreekwoordelijke servet mag ook. Partijen hebben zich alleen maar te houden aan een aantal bindende regels van de wet, die eigenlijk alleen maar met de Nederlandse rechtsorde te maken hebben.

De wet…

Het aangaan van verbintenissen is keurig geregeld in de Burgerlijke wetboeken 3 en 6, het vermogens- en verbintenissenrecht. Die gaan eigenlijk alleen maar over het proces en over de relatie van partijen (o.a. ook over de regels voor Algemene Voorwaarden) in overeenkomsten en dus niet zo zeer over de inhoud; dat is typisch een zaak van partijen. Wel heeft de wetgever een handje geholpen door een aantal bijzondere overeenkomsten alvast nader uit te werken. Daar is de zogenaamde overeenkomst “Aanneming van Werk” van BW 7 er een van. Maar ook die zegt meer algemeen iets over de relatie dan over de inhoud. Het is niet meer dan wat spelregels.

white-male-2064871_640 De hiërarchie van voorschriften

De formele route voor het opstellen van contracten is dus van algemeen (BW 3 en 6), naar een toepasselijk “recept” van BW. Dan moeten specifieke projectzaken daar nog aan worden toegevoegd. Allereerst zal dat de projectdefinitie, het bestek, en de te betalen som zijn. Partijen hebben echter vaak specifieke wensen bij de contractuitvoering en dat betekent afwijkingen van en aanvulling op het standaardrecept. Partijen moeten die dan wel afspreken. Dat laatste gebeurt dan vaak in Algemene Voorwaarden, die zo heten omdat er geen project specifieke zaken in staan. Ze zijn “algemeen” en kunnen goed (juist ook!) bij volgende projecten worden gebruikt.

Als er een specifiek project moet worden gaan uitgevoerd, moeten partijen dat dus overeenkomen (via aanbod en aanvaarding), een wederzijdse verbintenis aangaan en die dan in een contract “gieten”. De wet heeft al een heel aantal algemene zaken geregeld en dus zouden eigenlijk alleen de projectspecifieke afspraken in een contract moeten worden opgenomen. Men noemt dat het “kernbeding”.

De algemene zaken uit de wet zijn vaak te algemeen, waardoor er toch altijd een behoefte is om meer in een contract te regelen en dat gebeurt dan in de Algemene Voorwaarden.

UAV 2012 en de STABU-systematiek

Veel bouwbedrijven hebben eigen Algemene Voorwaarden. Dat mag, maar het leidt wel weer tot wildgroei. De Staat en STABU hebben daarop ingespeeld. De Staat heeft de UAV 2012 uitgegeven. Dat is een mooi model dat voor vrijwel elk bouwproject voldoet. Het biedt zowel de mogelijkheid om het kernbeding vast te leggen, als om de Algemene Voorwaarden overeen te komen. In 50 paragrafen met diverse modellen bijlagen, is er van alles geregeld.

Indien partijen daar dan toch van willen afwijken, dan is een aanvulling daarop of een afwijking daarvan mogelijk en formeel is dat ook genoeg! Partijen hoeven die alleen maar op te schrijven en te ondertekenen.
De UAV is een handig, uitgekristalliseerd en goed model dat met de belangen van beide partijen rekening houdt. Natuurlijk is de UAV gebaseerd op het BW.

STABU heeft een mooie en uitgebalanceerde bestekssystematiek ontworpen. Gericht dus op het kernbeding: het bouwproject. Samen met de UAV, hebben partijen daaraan meer dan genoeg om een project overeen te komen en om die daarmee uit te voeren!

Het heeft geen zin…!

Aparte overeenkomsten van Aanneming van Werk hebben dus geen zin! Het overschrijven van artikelen uit de wet heeft ook geen zin! Het kost tijd, moeite en kan alleen maar leiden tot verwarring.
Toch komt het kennelijk voor; er zijn soms meerdere overeenkomsten in de roulatie!
Wat nu te doen als er verwarring is?

business-card-1019927_640Te gek voor woorden…

Het is natuurlijk ook te gek voor woorden dat partijen twee aparte en (potentieel) tegenstrijdige overeenkomsten aangaan. Het contractenrecht kent daarom geen oplossing voor die situatie.
Er zijn een aantal basisregels. Normaliter gaat een jonger document boven een ouder document; en gaat een speciaal document voor een algemeen document. Als men strijdt over Algemene Voorwaarden (nog vóór het overeenkomen van het contract), dan is daar een regel voor: de laatste, die is ingediend “heeft ‘m” (mits schriftelijk gedaan). De UAV kent zelf ook nog eens een hiërarchie van documenten die bij het project horen: §2 lid 4.

Maar gelijktijdig twee tegenstrijdige contracten tekenen, is eigenlijk gek. Daar is ook geen formule voor. De rechter heeft zich ooit wel eens gebogen over tegenstrijdige Algemene Voorwaarden. De uitspraak (Visser/Avero) was toen dat geen van beide van kracht waren. Zoek het maar uit, Partijen…! Ook onhandig, want Algemene Voorwaarden regelen zaken toch vaak wel beter en meer in detail.

De Hoge Raad heeft in een volgende casus gesteld dat in zo’n geval beide Algemene Voorwaarden van kracht zijn. Ook dat is voer voor advocaten, want doe je dan met de tegenstrijdigheden? De Hoge Raad stelde dat die dan moeten worden opgelost via het Haveltex-criterium. Vrij vertaald betekent dat naar “redelijkheid en billijkheid”. En dat is ook sinds het arrest uit 1981 de norm geworden. Het is zelfs in de wet van 1992 opgenomen. Art. 6:248 BW: “de rechtsgevolgen van een overeenkomst worden niet alleen bepaald door het contract, maar ook door de eisen van redelijkheid en billijkheid”.

DE remedie…

De remedie is duidelijk: ga geen twee contracten aan. Neem ook geen twee aparte AV’s daarin op. De UAV voldoet goed, zeker wanneer aanvullingen daarop en afwijkingen daarvan goed, duidelijk en eenduidig zijn vastgelegd. Het is sowieso altijd goed om de hiërarchie van documenten vast te leggen. Mochten partijen eigen AV’s willen inzetten, dan wil ik ze nog even verwijzen naar mijn eerdere blog over dat onderwerp.

De UAV is een overeenkomst “aanneming van werk”! Die hoeft dus niet nog eens apart te worden aangegaan. Ook het overnemen van artikelen uit de wet is zinloos. Het zou alleen voor de duidelijkheid nodig kunnen zijn, maar aangezien contracten toch vaak pas worden gelezen wanneer er problemen zijn, kan dan net zo goed het wetboek er dan gelijk bij worden gehaald.

Voor wie ook nog eens het grote belang van het Stabu-bestek bevestigd wil zien, verwijs ik naar de eerdere blog “Verbintenissen zijn bepaald…”. Voor informatie over dat bestek, weet u vast wel waar u moet zijn…

 

Roelf van Dam

Roelf van Dam

Auteur: Roelf van Dam

Over de auteur: mr. ir. Roelf van Dam heeft 20 jaar ervaring als marineofficier en evenzovele jaren in het bedrijfsleven in diverse tijdelijke functies. Door zijn achtergrond, zijn technische opleiding aan de TU Delft en, recent, de opleiding tot contractjurist aan de UvA heeft hij een analytische, pragmatische en nu ook juridisch inhoudelijke kijk op contracten: “een contract is nooit het doel, het is alleen maar een middel; maar dan wel een krachtig en essentieel middel!”.

Via zijn bedrijf Minolo BV, zet hij zich met contractmanagement-diensten in voor bedrijven die beheer- en maatwerkcontracten bij en voor hun eigen bedrijfsvoering toepassen. Hij werkt graag mee aan de uitvoering van zijn eigen adviezen.

Dit bericht is geplaatst in Blogs, Nieuws.

Disclaimer
De op deze blogpagina/website opgenomen teksten zijn van algemene informatieve aard en kunnen persoonlijke meningen, visies en standpunten bevatten van personen die een bijdrage leveren aan deze blogpagina/website, welke niet per definitie door STABU worden onderschreven. De teksten op deze blogpagina/website dienen niet te worden beschouwd als technisch en/of juridisch advies van welke aard dan ook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


+ 3 = 5

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

< Terug naar de vorige pagina